Paranın icadından sonra çok uzun zaman geçmedi sahte paraların kullanılmaya
başlanması için. İnsanoğlunun alışagelmiş davranışlarından biri olan kolay para kazanma dürtüsü sahteciliği ve sahte paraları ortaya çıkarırken buna karşı önlemler de söz konusu oldu.Hatta öyle ki bu gün paraların kenarında süs görevi gören tırtıllar eski dönemlerde altın ya da gümüş paranın kenarlarının kazınması,dolayısıyla paranın gramajını düşürülmesinin önüne geçilmesi için alınmış bir önlemdi.Osmanlı tarihinde de çok sayıda sahte para kesen kişinin idam edildiğini biliyoruz.Bu kalpazanlar özellikle Galata bölgesinde demirli duran gemileri kullanmışlar,sahte para üretimlerini burada sürdürmüşlerdir.
  Günümüz koleksiyon camiasında da az da olsa bu eski dönemlerde basılmış sahte
madeni paraları biriktiren koleksiyoner mevcuttur.  Ülkemizde madeni para koleksiyonculuğunun gelişmesiyle beraber -ne yazık ki- eski paraların sahtelerinin üretimine de başlanmıştır.Yakın zamana kadar bu sahte paralar hem kalite hem de nicelik bakımından bizi rahatsız edecek durumda değildi.Fakat son bir yıldır piyasada elime geçen sahte Osmanlı paralarının çokluğu ve kalitesi beni bu makaleyi yazmak zorunda bıraktı.Teknolojinin gelişmesi bu paraların çok kaliteli olarak üretilebilmesinin başlıca nedeni olarak göze çarpmaktadır. Ayrıca koleskiyoncu sayısının artması da piyasada bu paralara talebi arttırmakta,dolayısıyla bazı sahtekarların ağzını sulandırmaktadır.Benim gibi (övünmek gibi olmasın) tecrübeli koleksiyoncuların
bile farkına varamadığı bu sahte paraları bu işe yeni gönül vermiş insanların fark etmesi söz konusu bile değildir.Bu da koleksiyona yeni başlıyan kişilerde güvensizliğe,dolayısıyla koleksiyonculuktan soğumaya neden olmaktadır. Ki bu
koleksiyonculuğun gelişmesinde en büyük handikaptır bana kalırsa.
  Yukarıda belirttiğim gibi son zamanlarda özellikle 2 ve 3 nadir paralarda çok fazla sayıda sahte paraya rastladım. Bunlarım bazıları mevcut paraların tarihleriyle oynayarak üretilmiş (Bu iş için dişçilerin kullandığı araçların kullanıldığı biliniyor),bazıları da tamamen yeniden basılıyor.(Bunlar en zor anlaşılanlar)
   Benim son altı ayda rastladığım sahte paralar şöyle:
 

  Bu paralardan bazıları o kadar yüksek kalitede üretilmişlerdi ki 20 yıllık esnaflar tarafından bile satın alındılar.Ve dolasıyla kötü niyetle olmasa bile bize satıldılar.Şunu belirmek istiyorum ki;bu sözü geçen paraları bilerek satan bir esnafa rastlamadım.Hatta eskaza alınmış ve sahte çıkan bir parayı geri götürdüğümde binbir özürle karşılaştım.Sanırım bu olay da sahte paraların gerçeğe yakınlığına ve esnafların iyi niyetlerine bir delil teşkil etmektedir.
  Benim şahsi deneyimlerime göre bu paraları ayırd etmek için;
  1- En kesin çözüm elektronik bir tartı temin etmek.Sahte para ne kadar özenle
hazırlanırsa hazırlansın gerçeğiyle gramajı aynı olmuyor.En azından ben henüz rastlamadım.
  2- Özellikle 5.Murad'ın sahte paraları genellikle Abdülhamid'in paralarındaki tarih ya da çiçekle oynanarak elde ediliyor.Bu nedenle bu iki padişahın tuğrasına çok dikkat edilmesi gerekiyor.
  3- Reşad'ın şehir baskılı paralarının sahtelerinde arka yüzdeki darb yeri çok
kaba bir şekilde basılmış.Fakat bunu fark edebilmek için temel Osmanlıca
bilgisine sahip olmak ya da aynı paradan birden çok görmüş olmak gerekli.
  4- Hamid'in 20'li saltanat yıllarında basmış olduğu 5 Kuruşların hemen hepsi nadir.(24 dışında) Bu nedenle bu paraları alırken çok dikkat etmek gerekiyor. Bu
paraların sahteleri yine aynı padişahın 32 ya da 33.senesinde basılan paralardaki 3 rakamı dişçi aletleriye silinerek 2 haline getiriliyor.Oysa bu paralardaki 2 rakamı 3 rakamının ilk boğumun göre daha uzun.Buna çok dikkat edin.Aynı şekilde bu padişahın 2 Kuruşlarında da 18/28 oynamaları mevcut.Gittigidiyor'da bile satılmaya çalışıldığına şahit olduk hep beraber.
  5- Güvendiğiniz,tanıdığınız esnaftan alışveriş yapın.Unutmayın ki bazen pahalıya aldığınız mal aslında ucuza gelmiş olabilir.Hangi şart altında olursa olsun bir satıcı size 2 ya da 3 nadir bir parayı katalog fiyatının yarısına satmaz.Eğer satıyorsa... Almayın.
  6- Almış olduğunuz bir paranın sahte olduğundan şüpheniz varsa,çekinmeyin;bu
konuyu sizden daha iyi bilen birine parayı gösterin.Bilmemekten utanmayın. Unutmayın, hiç birimiz bu birikimle doğmadık.
 
   Son olarak şunu söylemek istiyorum.1980 sonrası ülkemizi kuşatan kolaycılık, aç gözlülük,kolay para kazanma hırsı camiamıza da saldırmış bulunuyor.Bunun
karşısında hep birlikte savaş vermek zorundayız.Biraz daha dikkat ederek,biraz daha araştırarak ve biraz daha bilinçli bir koleksiyoner olarak.
 Umuyorum bu makale işinize yarar.Ve yine umuyorum ki bu sahte paraları üreten arkadaşlar bindikleri dalı kesmekten vaz geçer.
  Hep beraber daha güzel günler görmek üzere;

 Yavuz Büyüktuncay 01/12/2004